Tuğrul Bey Dönemi Selçuklu Akınları

1043 de Tuğrul Bey Selçuklu şehzadelerini Anadolu’nun fethinde görevlendirdi. Cübel (Hemedan- Isfahan) İbrahim Yinal’a, Arslan Yabgu’nun üç oğluna (Kutalmış- Resul Tekin- Ebul Malik) Hazar Denizi sahilleri, Musa Yabgu’nun oğlu Hasan ve Çağrı Bey’in oğlu Yakuti’yi Azerbaycan zaptı için görevlendirmiştir.

Bu şehzadeler vazifelerinde başarılı oldular İbrahim Yinal Dicle Nehrine kadar, Kutalmış ve kardeşleri de Aras Nehrini geçip Arran, Gürcistan, Ermenistan ülkelerine girmiş. Azerbaycan işgali ile görevlendirilenler de Rumiye gölü kenarlarına gelmişlerdir.

Musa Yabgu’nun oğlu Hasan, Vaspuragan’a girdi. Bizans kumandanları saldırdı ve Hasan ile arkadaşları şehit oldu. Tuğrul Bey onun intikamını almak için Kutalmış ve İbrahim Yinal’ı Rum gaza için Bizans ülkesine gönderdi.

Vaspuragan ve İberya valileri İmparatordan yardım istediler. Bu arada Kutalmış ve Yinal Arze adlı eski Erzurum alıp Bizans ordusunu aramaya başladı. Liparit ve Bizans ordusu Pasin ovasına geldiler. Türkler le Bizans arasında ilk büyük muharebe burada oldu. Bizans’ın Diyarbakır hükümdarı Nasuruddevle den arabuluculuk yapmasını istedi.

Tuğrul Bey Lipariti serbest bıraktı. Kurtuluş fidyesi yerine ise İstanbul’da 9. asırda yapılan caminin inşa edilip hutbe okunmasını istedi. İmparator bunları yerine getirdi. Bundan sonra İmparator doğu sınırındaki kaleleri tamir ettirmeye başladı.

1049’da İbrahim Yinal ile Tuğrul Bey’in arasının bozulması Bizans’a fırsat verdi. İbrahim Yinal, Kutalmış ile birleşmiş ama Tuğrul Bey onları bozguna uğratmış sonrada affetmiştir. Kutalmış ise İberya’ya sonrasında Arabistan’a kaçmıştır. Sultan Tuğrul Bey Anadolu fütuhatını bizzat idare edemiyordu.

İbrahim Yinal ’ın Arslan Besasiri ile müttefik olması, Kutalmış’ın Irak-ı Acemi Azerbaycan da sultanlık ilan etmesi, Tuğrul Bey’i uğraştırmış ve Anadolu fütuhatından alıkoymuştur. Humartekin Kutalmış’ı Girdiguh Kalesinde muhasara etmiş Tuğrul Bey ölene kadar devam etmiştir. Türkmenler de bu sırada Bizans Ülkesine taarruz ediyorlardı. Pasinler bölgesine girip Okum şehrini aldılar.

Karin (Erzurum), Erez (Erzincan), Kemah, Harput, Malatya’yı aldılar. Dinar adlı emir Kuzey Anadolu’da Şebinkarahisar’ı (Kolonya’yı) aldı, Malatya’yı zapt etti şehit oldu. İmparator, Normandiyalı Herve’yi Türklerle muharebeye memur etti. Urfa önünde Türklerle savaştılar.

Bizans başarısız oldu Tuğrul Bey döneminde Türkmenler Anadolu’da Kızılırmak kenarlarına kadar gelmiştir. Bu gazalar ile amaçları yerleşmek değil önemli kaleleri harap ederek ilerde yapılacak fethe zemin hazırlamaktır.

Ayrıca Norman istilası Saltanat karışıklıkları, Peçenekler yüzünden çıkan olaylar, Macar taarruzları Türkmenlerin Anadolu’ya fethine zemin hazırlamıştır. Ama Tuğrul Bey zamanında sadece akınlar yapmayla yetindiler.

YAZAN: EDA ÇELİK-ALİMSÖZLÜK

KAYNAK: TÜRKİYE TARİHİ SELÇUKLULAR DEVRİ – MÜKRİMİN HALİL YİNANÇ

Reklam

İlk yorum yapan olun

Bir yanıt bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.


*