Türkiye Tarihi Selçuklular Devri

MÜKRİMİN HALİL YİNANÇ’IN TÜRKİYE TARİHİ SELÇUKLULAR DEVRİ ADLI ESERİNE GÖRE TÜRKİYE SELÇUKLULARI

Giriş

Türkiye Tarihi, Oğuzların 11. yüzyılda Anadolu’yu yurt edinmesiyle başlar. Selçuklu Devri, Beylikler Devri ve Osmanlı ve Cumhuriyet Devridir. Oğuzların 1015-20 yılları arasında Anadolu’ya ilk akınları başlamışlar. 1047’ de başlayıp 1522’ye kadar ciddi hareketler ile ülkeyi açarlar. 1085’de bu süreç biter. Selçukluların bir kolu İran’da bulunan asıl hükümetin hâkimiyetini tanımak üzere ayrı bir saltanat kuracaklardır. Kutalmış’ın oğulları burada devlet kuracaklar sonradan Anadolu da müstakil olmaya çalışacaklardır. Anadolu Selçuklu zamanı belli başlı 4 bölüme ayırır.

  • Anadolu’nun Fethi ve Oğuzların Buraya Göçleri (1015-85)
  • Anadolu’nun müdafaası (1085-1192)
  • Anadolu’ da birlik ve Merkezileşme (1192-1256)
  • Anadolu sultanlığının zayıflaması, çökmesi ve ortadan kalkması (1256-1308)  

İlk Anadolu Akınları ve Malazgirt Meydan Muharebesi

Türk Fethinden Önce Anadolu

Anadolu farklı zamanlarda büyük istila ve göçlere maruz kalmıştır. M. Ö. 25. yüzyıldan itibaren Asya kavimleri göç etmiş. Hititler üzerinde hâkimiyet kurmuşlar.

Bu gelen Ari kökenli kavimlerin kullandığı Turani kelimelerle Anadolu’nun ilk sakinlerinin Turani olduğu sanılmakta, ayrıca Anadolu’daki Hurriler de Arîlerle aynı menşeden değildir.

Turani asıldan olup Orta Asya’dan göç ettikleri bilinir.  Ari ve Ari olmayan kavimler Anadolu ‘da önemli bir medeniyet kurmuşlardır. Anadolu’daki Helen istilası içerilerde pek nüfuz edememiş sadece kültürel ve iktisadi bakımdan etkili olmuş. İran istilası ise Anadolu’da siyasi değişiklik yapmış. Anadolu’yu bir bayrak altında toplamıştır.

Romalıların Anadolu’da Helen kültürünü yayma faaliyeti etkili olmuş ama tam bir sonuca varmamıştır. Hristiyanlığın yayılması, Helen dilinin dini kitaplar ile yayılması dahi Anadolu’yu Helenleştiremedi.  6-7. asırlarda olan İran- Bizans mücadelesi Anadolu’da şehirleri harabe haline getirmiş devamından gelen Arap Bizans mücadelesi Anadolu’yu daha fazla harabe haline getirmiştir. Anadolu medeniyeti sönmeye yüz tutmuş.

Halife tarafından gönderilen İslam kuvvetleri bu coğrafyayı tahrip ve imha ettiler. 7. Asırda İmparator Heraklius’un halefleri Anadolu’yu 18 Tem (eyalete) ayırmış.

  • Anatolik Temi; Merkezi Amurya (Sivrihisar). Frigya, Pisidya, Likya şehirlerini kapsar.
  • Armenyak Temi; Merkezi Amasya’dır. Sinop, Samsun şehirlerini kapsar.
  • Trakezyen Temi; Merkezi Efes’tir. Frigya, Konya şehirlerini kapsar.
  • Opsikyon Temi; Merkezi Nikea (İznik). Bursa, Eskişehir şehirlerini kapsar.
  • Optimat Temi; Merkezi Nikomedya (İzmit)
  • Bukkellaryen Temi; Merkezi Ankara’dır. Ankara ve Bolu şehirlerini kapsar.
  • Paflongonya Temi; Merkezi Gangra (Çankırı)
  • Khaldiya Temi; Merkezi Trabzon
  • Mezopotamya Temi; Merkezi Erzincan
  • Kolonya Temi; Merkezi Şebinkarahisar
  • Sebast Temi; Merkezi Sivas Kapadokya
  • Likandos Temi; Merkezi Malatya
  • Selokya Temi; Merkezi Silifke
  • Kibyrreoteen Temi; Merkezi Antakya
  • Sami Temi; Merkezi İzmir
  • Kıbrıs Temi;
  • Kharsian Temi; Merkezi Kayseri
  • Suriye Temi; Merkezi Antakya
  • Vaspuragan Temi; Van gölü civarı
  • İberya Temi; Gürcistan, Abhazya
  • Ari Temi; Kars

YAZAN: EDA ÇELİK- ALİM SÖZLÜK

Reklam

İlk yorum yapan olun

Bir yanıt bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.


*