Kur’an kavramları: gayb

Gayb nedir?

Vasıtalı veya vasıtasız, duyularımızla ulaşamadığımız ve bilgi birikimimizle kuşatamadığımız alana “gayb” denir. Gayb alanının zıddı, “müşâhede” (gözlem) alanıdır.
Gaybı iki kısma ayırabiliriz:

1- Mutlak gayb: beşer imkan ve kabiliyetleriyle -dünyada- hiçbir zaman kuşatılamayan/kuşatılamayacak alan.
Allah’ın varlığının ve Melekleri’nin mahiyeti; Kıyâmet, Âhiret, Hesap, Cennet, Cehennem ahvali… bu tür gayba örnek verilebilir.

2- İzafî/göreceli gayb: zaman, mekan, imkan ve kabiliyet farklarından dolayı bir kısım insanlar için ulaşılabilir iken, diğerleri için ulaşılamayan alan.
Yakın bir geçmişe kadar, yanımızda bulunmayan bir kimsenin hareketi ve konuşması gayb iken, günümüzde, radyo, teyp, TV, video… gibi vasıtalarla -kısmen de olsa- gayb olmaktan çıkarılmıştır.

Kur’an’da gayb

Kur’an’da geçen “gayb” kelimeleriyle, yukarıda zikredilen iki tür gayb birden kastedildiği gibi, ayrı ayrı da kastedilmiştir.

  • De ki: …”Eğer gaybı bilseydim, (daha) çok hayır elde ederdim ve bana bir kötülük de dokunmazdı (A’raf/188).
    Bu ayette, Kıyâmet’in ne zaman kopacağı gibi mutlak gayb ile beraber, şimdiki ve gelecekteki izafî/basit gayb -ikisi birden- kastedilmektedir.
  • .. “Ey babamız, oğlun hırsızlık yaptı. (Gerçi) biz ancak bildiğimize şahitlik ediyoruz, gaybı (işin içyüzünü) bilmiyoruz ((Yusuf/81).
    Bu ayette izafî/basit gayb kastedilmiştir.
  • Onlar ki, gayba inanırlar, namazı kılarlar ve kendilerine verdiğimiz rızıktan infak ederler (Bakara/3).
    Bu ayette “iman” konusu olan gayb, izafî/basit gayb değildir; Allah’ın ve Melekler’in varlığı, Hesap Günü, Cennet, Cehennem… gibi konular, yani “mutlak gayb”dır.

(Hikmet Zeyveli, Mucize ve Gayb, Kuramer, İstanbul, 2018)

Yazan: Şeref Aziz TAHA

Reklam

İlk yorum yapan olun

Bir yanıt bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.


*