Seyyid Kutub: “Âlim” ve ”Şehîd” (10)

Çağdaş Müslüman Düşüncesi’ndeki Yeri

Seyyid Kutub, Çağdaş Müslüman Düşüncesi’nin “gelişim” evresinin üç önemli şahsiyetinden birisidir. Diğer ikisi Mevdudi ve Şerîatî’dir. Afgani ve Abduh ile başlayan “ıslah” (düzeltme/ş) çabaları, bu üç “sembol” insanın katkılarıyla gelişme göstermiş ve “düşünce” savunmacı karakterinden kurtularak “özgüvenli” bir hâle gelmiştir. Mevdudi’nin bu sürece katkısı büyük olmuştur.

Onun, dinin ve çağdaş toplumların mahiyetine dair tahlilleri ve İslam’ı, “hayatın bütün yönlerini içine alan bir nizam” olarak tanımlaması, kendisinden sonraki bütün “ihyacı” (diriltici/ş) akımları derinden etkilemiştir. Kutub da onun düşüncelerinden etkilenenler arasındadır.

Ancak, Kutub’un, Çağdaş Müslüman Düşüncesi’ne katkısı, daha çok “yöntem” konusunda olmuştur. Kutub, ısrarla, yöntemin “ilahî” olduğunu, davetin “açık” yapılması gerektiğini ve sistem-içi mücadelenin, çarkın dişlileri arasında ezilmek anlamına geleceğini vurgulamıştır. Onun, “Örnek Kur’an Nesli” ibaresi de “orijinal” bir katkıdır. Ona göre, ilk “örnek nesil” olan Sahabe toplumunu meydana getiren Kur’an’dır ve Kur’an bu işlevini her zaman tekrarlayabilir.

Kutub, geleneği eleştirirken “genel” ifadeler kullanır; çünkü Müslümanların hâkim olmadığı dönemlerde bu tür tartışmalara girmenin “dava”ya zarar vereceğine inanmaktadır.

Kutub’u öne çıkaran bir diğer özelliği de, davetin başarıya ulaşma sürecinde “söylem”in öneminin farkında olmasıdır. Ona göre, yöntem nasıl ki akide ile uyumlu olmak zorunda ise, söylem de akide ile uyumlu olmak zorundadır. Bundan dolayı, Batı düşüncesinin kavramlarını kullanmaya gerek yoktur; çünkü, İslam’ın kendisini net olarak ifade edebileceği kavramları vardır.

(Sembol Şahsiyetler, Kürşad Atalar, Pınar Yayınları, İstanbul, 2014)

Yazan: Şeref Aziz TAHA

Reklam

İlk yorum yapan olun

Bir yanıt bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.


*