Hasan el-Bennâ (1906-1949)

Hasan el-Bennâ, 1906 yılında, Mısır’ın kuzeyinde yer alan Mahmudiye kasabasında doğdu. İlk İslamî terbiyesini babasından aldı. Sekiz yaşında Reşad Dînî Bilgiler Okulu’na kaydoldu. Mezun olduktan sonra hafızlığını tamamladı. Ortaokul üçüncü sınıfta iken, matematik öğretmeninin teklifi üzerine, bazı arkadaşlarıyla, Ahlâk ve Edeb Cemiyeti’ni kurdu. Bu cemiyet, çocuklar arasında kötü davranışlarda bulunanlarla arkadaşlık etmeyi yasaklıyor ya da onlara küçük maddî cezalar kesiyor, toplanan paraları da hayır işlerine harcıyordu.

Ardından, arkadaşlarıyla, çevrelerinde gördükleri yanlış davranışları düzeltmek için, “Haramların İşlenmesini Önleme Cemiyeti’ni kurdular. Cemiyet, yanlış davranışlarda bulunanlara uyarı mektupları gönderiyordu. On üç yaşındayken, İngiliz sömürüsüne ve işbirlikçilerine karşı milliyetçi lider Sa’d Zağlul tarafından başlatılan isyana destek verdi ve gösterilere katıldı.

On yedi yaşındayken, Kahire’de geleneksel eğitim veren Dâru’l-Ulûm adındaki öğretmen okuluna kaydoldu. Bu dönemde siyasi gelişmelerle ilgilenmeye başladı. Mısır gençliği üzerinde giderek daha etkili olan Batılı düşüncelerden, Hıristiyan misyonerlerin faaliyetlerinden ve Ezher alimlerinin onlara karşı pasif tutumundan rahatsızlık duyuyor ve birşeyler yapılması gerektiğine inanıyordu. 1928 yılında, aynı düşünceleri paylaşan altı arkadaşıyla Müslüman Kardeşler teşkilatını kurdu. Kahvehanelerde konuşmalar yapmaya başladılar. Zamanla evlerde ve camilerde konferanslar verdiler.

Müslüman Kardeşler başlangıçta siyasal bir yapı değildi. Faaliyetleri daha çok, toplumdaki İslam-dışı unsurların düzeltilmesine yönelikti. Teşkilat, siyasal gelişmelerin etkisiyle politize olma emareleri göstermeye başladı. Bennâ, 1936 yılında Balfour Antlaşması’na karşı ilk siyasî eleştirisini yaptı. 1941’de, İngilizler’in Mısır politikasını açıkça kınayan bir konuşma yaptı ve tutuklandı. Hükümet, Müslüman Kardeşler teşkilatına yönelik baskıyı iyice artırdı. Yayın organlarında, teşkilatın isminden bahsetmek bile yasaklandı.

Bennâ, Kral’a ve Başbakan’a mektup yazarak, İngilizler ile her türlü ilişkinin kesilmesini ve işgalcilere karşı her yönden boykot ilan edilmesini istedi. Bu istekleri kabul edilmeyince, teşkilat, İngilizler’e boykot ilan etti ve bir süre sonra sokak gösterileri başladı. Bunun üzerine hükümet, üniversiteleri kapatarak, teşkilat yanlısı birçok genci tutukladı. Huzursuzluğun artması üzerine hükümet istifa etti.

Kral, yeni hükümeti kurma görevini İngiliz yanlısı Nukraşî Paşa’ya verdi. Ancak, Bennâ’nın, İngiliz sömürüsüne ve yönetime karşı eleştirilerine devam etmesi üzerine, etkili yayın organlarında teşkilat aleyhine şiddetli bir kampanya başlatıldı. Bunun üzerine ülkenin birçok yerinde olaylar çıktı. Nukraşî Paşa, bir suikast sonucu hayatını kaybetti ve ortam iyice gerildi. Suikasttan Müslüman Kardeşler’i sorumlu tutan Krallık, İngilizler’in desteğiyle teşkilata karşı harekete geçti. Bennâ, uğradığı bir suikast sonucu 12 Şubat 1949’da hayatını kaybetti.
(Sembol Şahsiyetler, Kürşad Atalar, Pınar Yayınları, İstanbul, 2014)

Yazan ve nakleden: Şeref Aziz TAHA

Reklam

İlk yorum yapan olun

Bir yanıt bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.


*