Thales’in mektupları
Thales’in Syros’lu Pherekydes’e yazdığı mektup da şöyle: “Öğrendiğime göre Yunanlılara kutsal şeylerle ilgili bir İonia incelemesi sunmak için hazırlık yapıyorsunuz. Belki de yazdıklarınızı dostlarınıza okurken herhangi insanlara kendileri için hiç de yararlı olmayan yazıları okurken olduğundan daha bilgece bir tutum alırsınız. Uygun görürseniz araştırmalarınızdan yararlanmayı çok isterim ve beni çağırırsanız sizi olabildiğince çabuk gelip bulurum. Çünkü Girit’i ziyaret etmek için ve rahiplerle ve oranın gökbilimcileriyle görüşebilmek için denizi iki defa geçmiş olan biz, Atina’lı Solon ve ben, sizi görmek için denizi bir kere daha geçmekten geri duracak değiliz. Solon’dan sözediyorum, çünkü uygun görürseniz o da benimle gelecek. Siz bir yerleşiksiniz, İonia’ya pek az geliyorsunuz. Yabancıları görmeye gitmek sizin sevdiğiniz iş değil ve sanırım yalnızca yazmayı düşünüyorsunuz. Ama yazmayan bizler Yunanistan’ı ve İtalya’yı dolaşıp duruyoruz.” Thales, Solon’a da şu mektubu yazıyor: “Atina’dan gidecekseniz, sanırım Miletos’a gelip Atina’lı sömürgeliler arasına yerleşmeniz sizin yararınıza olur. Bunda sizin için hiçbir tehlike yok. Ama biz Miletos’luları bir tiran yönettiği için (ben sizin her türlü mutlak iktidardan tiksindiğinizi bilirim) bu geliş içinize sinmezse hiç değilse dostlarınız olan bizlerle birlikte olmak zevkine ulaşmayı düşünebilirsiniz. Bias’ın size yazdığını ve sizi Priene’ye çağırdığını biliyorum. Priene kentinde yaşamak size daha uygun görünüyorsa ben orada sizinle yaşamaya giderim.” Thales de bize özdeyişler bıraktı:

– Dostlarını anımsa, burada olsalar da olmasalar da.
– Dışını güzelleştirme, kendini yaşam biçiminle güzelleştirmelisin.
– Onursuz bir biçimde zenginleşme.
– Sana ant içerek bağlananlar karşısında sözlerinle çirkinleşmemeye özen göster.
– Onursuz olan her şeyi kaldır at.
– Yakınlarına yapacağın iyilikleri yaşlılığında çocuklarından bekle.
– İyi’yi tanımak zordur.
– En büyük doyum istediği şeyi elde etmektir.
– Aylaklık sıkıcıdır.
– Ölçüsüzlük bir kötülüktür.
– Bilgisizlik ağır bir yüktür.
– En değerli olanı öğren ve öğret.
– Zengin de olsan aylaklıktan kaç.
– Mutluluğunu gizle, kıskançlığı uyandırmaktan kaçınmak için.
– Acıma duygusu yaratmayacak biçimde davran.
– Hiç ayrım yapmadan herkese güven vermekten uzak dur.
– Yönetiyorsan kendini yönet.

Thales ilk büyük felsefe okulu olan Miletos okulunun ilk filozofudur. Evrenin ne’den ya da hangi ilkeden geldiğini araştırırken duyumcu düzeyde açıklamalar getiren Miletos filozofları, yaratma düşüncesinin olmadığı o zamanlarda türümcü bir anlayışı benimsediler. Thales her şeyin Su’dan geldiğini bildirirken öğrencisi Anaksimandros’a göre ilk ilke Apeiron’du yani sonsuz olandı. Anaksimandros’un öğrencisi Anaksimenes ilk ilkeyi Hava olarak belirledi. Bu İonia filozoflarına bir başka İonia filozofu, Ephesos’lu Herakleitos katılır. Her şeyin akıp geçtiğini, aralıksız bir akışın sözkonusu olduğunu bildiren Herakleitos da her şeyin kaynağına Ateş’i yerleştirdi. Buna göre İonia’lılar tüm açıklamalarını duyumsanan ögelere ya da duyu verilerine dayanarak yaptılar. Onların bu bakış açısı Büyük Yunanistan diye adlandırılan Güney İtalya’da Elea okulunun usçu anlayışında karşıtını bulacaktır. Her şeyin tanrılarla dolu olduğunu söyleyen Thales, Léon Robin’in de belirttiği gibi, özellikle filozof olarak ilgimizi çeker, onun bilim adamlığı Babil’de ve Mısır’da daha önce ortaya konmuş olan buluşların ve az sonra Pythagoras’çıların ortaya koyacağı bilgilerin ötesine geçer mi diye sorarsak buna evet demek kolay değildir. Ama toplumsal düzeyde ahlaki sorunlarla sarsılan bir toplum için Thales’in ahlakçılığı elbette belli bir ağırlık taşımaktadır.

http://www.bilimvegelecek.com.tr/?goster=640