Türkiye Cumhuriyeti Devrindeki Kürt İsyanları

Soldaki Fotoğraf: Şeyh Sait Sağdaki Fotoğraf: Seyit Rıza

Türkiye Cumhuriyeti Devrindeki Kürt İsyanları
Alimsozluk.comÖZEL HABER
Türkiye Cumhuriyeti, 1923’te kurulduğunda Osmanlı’dan birçok sorunu da kucağında buldu.
Bu sorunların başında Kürt isyanları gelir. Ki bu sorun günümüzde de devam etmektedir.
TEK PARTİ DÖNEMİNDEKİ KÜRT İSYANLARI
Kürt isyanlarının birkaçı hariç geri kalan tamamı tek parti döneminde meydana geldi.
Bilinen ilk isyan Nasturi isyanı olarak karşımıza çıkıyor.
1924’te Hakkâri’de çıkan bu isyanı, 1925’teki Diyarbakır merkezli Reskotan ile Reman İsyanı izledi.
ŞEYH SAİT İSYANI
Cumhuriyet döneminde çıkan isyanlar içerisinde en meşhuru Şeyh Sait İsyanı’dır.
Bugün bile konuşulan isyan 1925 senesinde çıktı.
Bingöl, Diyarbakır ve Muş, bu isyanın yayıldığı alanlardır. Aynı sene Şemdinli’de Seit Taha ve Seit Abdullah isyanı patlak verdi.
1926 YILINDAKİ İSYANLAR
Takvimler 1926’yı gösterdiğinde yurtta yedi tane büyük Kürt isyanı çıkmıştı.
Siirt merkezli Jilyan isyanı bu yılın ilk hareketidir.
Bu yılın diğer isyanları:
Pervari merkezli Eruh’lu Yakup Ağa ve Oğulları İsyanı,
Siirt merkezli Güyan İsyanı,
Nusaybin merkezli Haco İsyanı,
1.Ağrı İsyanı,
Silvan merkezli Koçusagi İsyanı,
Hakkâri ve Beytüşşebab İsyanı.
1927 YILINDAKİ İSYANLAR
1927’de ise Ağrı isyanının ikinci halkası meydana geldi. Bu isyan zorlukla bastırıldı.
Ancak bu yılda Silvan merkezli Biçar İsyanı ve Bitlis merkezli Mutki İsyanı’yla ortalık durulmadı.
DİĞER İSYANLAR
1929 senesinde Eruh merkezli Zilanlı Resul Ağa İsyanı,
1930’ senesinde Van merkezli Zeylan İsyanı,
1930 senesinde Tutak, Muş Bulanık ve Hınıs merkezli Tutaklı Ali Can İsyanı,
1930 senesinde Van merkezli Oramar İsyanı (1930, Van),
1930’da 3. Ağrı İsyanı (1930),
1934 senesinde Bitlis merkezli Buban Aşiretinin İsyanı,
1935 senesinde Siirt merkezli Abdurrahman adlı isyan,
Yine 1935 senesinde Siirt merkezli Abdülkuddüs İsyanı,
Yine 1935 senesinde Siirt merkezli Sason İsyanı
DERSİM İSYANI
1937 senesinde Tunceli merkezli ve bugün de halen sıkça anılan Dersim İsyanı çıktı.
Meşhur kadın pilot Sabiha Gökçek’in da adıyla anılan bir isyandır.
Bu isyanda baş sorumlu tutulan Seyit Rıza idam edilmiştir.
12 EYLÜL SONRASI PKK
Atatürk döneminde sıkça çıkan isyanlar İsmet İnönü döneminde çıkmamıştır. Bunda en önemli etkenlerden biri de 1939’da başlayan 2. Dünya Savaşı’nın içeride yarattığı dinamiklerdir.
1960’lı yıllarda sağ sol, komünist-faşist gerilimi içerisinde Kürt hareketi kendine daha çok komünist-sol kesimde siyaset alanı bulmuştur.
12 Eylül ihtilali ile kesintiye uğrayan siyasi hareket, 1984’te Siirt Eruh’ta başlayan PKK saldırısıyla hareketten veya isyandan çıkmış, silahlı bir terör örgütüne dönüşmüştür.
Yaklaşık 35 yıldan beri de en önemli sorun olarak ülkeyi uğraştıran bir mesele şeklinde günümüze gelmiştir.
Alimsozluk.com

 OSMANLI DÖNEMİ KÜRT İSYANLARI HABER İÇİN BAŞLIĞI TIKLAYINIZ

Reklam

İlk yorum yapan olun

Bir yanıt bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.


*