Osmanlı’daki Kürt İsyanları

Alimsozluk.comÖZEL HABER

Osmanlı’da özellikle 19. Asırdan itibaren başlayan Kürt isyanlarına şahit olmaktayız.

O günden bugüne bu sorun halen sürmektedir. Hatta Osmanlı’dan sonra isyan sayılar artarak devam etmiştir.

O dönemde Osmanlı tebaası unsurlardan Sırplar da isyanlarına çoktan başlamışlardı. İmparatorluk yavaş yavaş kan kaybediyordu.

İşte 2. Mahmud döneminde özellikle Kürdistan statüsünün kaldırılmasından sonra artan Kürt isyanlarının tarihsel sıralaması:

İLK İSYAN SÜLEYMANİYE’DE

İlk isyan 1806-1808 arasında çıkmıştı. İsyanın merkezi Süleymaniye idi. Babanzade Abdurrahman Paşa İsyanı olarak anılır.

Bu isyanı yine bir başka  Süleymaniye isyanı izledi.

Babanzade Abdurrahman Paşa İsyanı’ndan sonra yine 2. Babanzade Ahmet Paşa İsyanı, 1812’de patlak verdi.

Ardından Zazaların 1818-1820 arasında başlattığı Dersim isyanını görüyoruz. Bu isyanın bitiminden on sene sonra ise Revanduz, Hakkari ve Kuzey ırak merkezli Yezidi isyanı başladı. Bu isyan da 3 sene sürdü. Bu olay, tarihe Revanduz Yezidi isyanı olarak geçti.

Yezidi isyanı bitmeden Soran merkezli Mir Muhammet İsyanı (1832-1833) ve Erbil, Musul, Şirvan merkezli Kör Mehmet Paşa İsyanı (1830-1833) başlamıştır.

20.ASRIN BAŞINA KADAR SÜREN İSYANLAR

Garzan İsyanı (1839-Diyarbakır merkezli)

Bedirhan Bey İsyanı (1843-1847-Hakkâri merkezli)

Yezdan İzzettin Şer İsyanı (1855-Bitlis merkezli)

Bedirhan Osman Paşa İsyanı (1877-1878- Cizre ve Midyat merkezli)

Şeyh Ubeydullah İsyanı (1880-Hakkâri ve Şemdinli merkezli)

Emin Ali Bedirhan İsyanı (1889-Erzincan merkezli)

Koçgiri İsyanı

20.ASIRDAKİ İSYANLAR

20. yüzyılın başlarına gelindiğinde imparatorluktan birçok Balkan milleti ayrılmış, milli devletlerini kurmuşlardı.

Bir yandan sömürgeci büyük güçlerle uğraşan devlet, diğer yandan iç sorunlarla boğuşuyordu.

Kürt isyanları da bu iç meselelerden biriydi ve sona ermemişti.

1912’ye gelindiğinde Mardin merkezl Bedirhani Halil ve Ali Remo İsyanları patlak verdi.

Bunu bir yıl sonra Bitlis merkezli Molla Selim ve Şeyh Şehabettin İsyanları izledi.

Osmanlı’nın son Kürt isyanıysa Koçgiri İsyanı’dır. 6 Mart 1921’de çıkan isyan, Alişan, Alişir ve Nuri Dersimi adıyla da anılır.

Alimsozluk.com

Reklamlar