Terken Hatunlar Türk tarihinde farklı devletlerde olsa da belirgin rollerde göze batan hanedan üyelerinden oluşmuştur. Bunlar arasında en dikkat çekenlerinden ikisi de Harezmşahlar devrindeki Terken Hatunlardır.

Her ikisi de kendi döneminde etkin olan bu hatunlar, iktidarın nimetlerinden faydalandıkları gibi ceremelerinden de kaçamamışlardır. Tüm saltanat mücadelelerinde olduğu üzere onlar da bu mücadelenin bedelini hayatlarıyla ödemişlerdir.

Başta bulunan hükümdarların en başarılı dönemlerinde dahi Terkenler’in varlıklarına ve hâkimiyetlerine şahit olmaktayız. Örneğin Melikşah’ın adından dolayı Celaliye Terken Hatun adıyla da bilinen Melikşah’ın hanımı, bu mücadeleyi Büyük Selçuklu sultanının en başarılı döneminde yürütmüştür. Şüphesiz devletin Sultan Melikşah sonrasında düştüğü zor durumda parmağı olanlardan biri de Celaliye Terken Hatun’dur.

Yine Alaaddin Tökiş’e karşı oğlu Sultan Şah’ı destekleyen Harezmşah’taki 1. Terken ve sonrasında Alaaddin Tökiş’in hanımı olan 2. Terken de devletin en başarılı en geniş topraklara ulaştığı dönemlerde kendilerine varlık alanları bulmuşlardır. Bu durum Türk geleneğindeki kadının etkinliği ile ifade edilebilir. Ancak aynı şekilde dönemindeki güçlülüğün getirdiği rehavetten bahsedilmesi de abes kaçmamalıdır. Büyümenin verdiği rahatlık, büyüklenme duygusuna sebep olmuş, bu durum bir süre sonra devletlerde çözülmeyi getirmiştir.

İktidar mücadelesinde olan dominant olan bu kadınların tutumları, her ne kadar ordu kurup savaşacak kuvvette olsalar da elde ettikleri sonuçlar itibariyle hiç biri de mutlu sona ulaşamamıştır.

Büyük Selçuklu’daki Terken Hatun’un sonu oğlu Mahmud’u sultan yapma arzusuyla yollarda geçmiş ve Berkyaruk ile girdiği mücadele esnasında ömrü gurbette sonlanmıştır. Benzer şekilde Sultan Şah’ın annesi olan 1. Terken Hatun’un sonu Celaliye Terken Hatun gibi olmuş, o da hayatını savaş mücadelesinde sonlandırmış, Alaaddin Tökiş’e kaybetmiştir. 2. Terken Hatun da iç mücadele esnasında ömrünü sonlandırmasa da sürgünde, Moğolların elinde vadesini tamamlamıştır.

Her üç örnekte de görüldüğü üzere mevcut hükümdarın dışında alternatif mücadelelere giren Terken Hatunlar, Türk tarihine artı anlamdan çok eksi anlam katmış, içinde bulundukları devletlerde iç çekişmeleri körükleyerek dış güçlere karşı zafiyetlere sebep olmuştur.

İLGİLİ YAZILAR

1- https://alimsozluk.com/2019/08/16/harezmsahlar-ile-cengiz-han-mucadelesi-surecinde-terken-hatun/

2- https://alimsozluk.com/2019/08/16/kutbeddin-alaaddin-muhammedin-annesi-terken-hatun-kimdir/

3- https://alimsozluk.com/2019/08/16/il-arslanin-hanimi-terken-hatun-kimdir/

4- https://alimsozluk.com/2019/07/30/terken-unvani-hakkinda/

5- https://alimsozluk.com/2019/07/30/eski-turklerde-kadinin-rolu/

KAYNAK: alimsozluk.com