İmam Maturidî Kimdir?

Adından da anlaşılacağı üzere Maturid adlı yerleşim yerinde dünyaya geldiğinden, Maturidîli anlamındaki Maturidî titriyle anılmaktadır. Onun adı, asırlar içerisinde İslam’ın Hanefi mezhebini itikat olarak benimseyen Müslümanları da ifade etmiştir.

Barthold, 1920’de Semerkant’ı ziyaret ettiğinde Maturid’in kentin kuzeybatısında köy olduğunu nakleder.  Maturid, şehrin büyümesiyle bugün Semerkant’ın kenar mahallesi durumundadır. [1]

Tam olarak doğum tarihi bilinmemekle birlikte 9. asrın ikinci diliminde dünyaya geldiği tahmin edilmektedir. Onun doğduğu dönemde Maveraünnehir coğrafyasına, Abbasi halifesine tabii olmakla beraber Maveraünnehir’i kontrol altında tutan Samaniler hâkimdi. Tarihi kaynaklar onun İmam Eşarî’den önce doğduğunu aktarır. Eşarî, 873 doğumlu olduğuna göre bu tarihten önce doğması muhtemeldir. Yaşıyla ilgili ona nispet edilen yıllar 850’lerdir. Zira Maturidî, Rey[2] Kadısı Muhammed b. Mukatil er Razi’nin talebeliğini yapmıştır. Kaynaklar, Razi’nin 862’de (h.248) öldüğünü nakleder. Bu hesapla 850’lerin başlarında doğduğu tahmin edilmektedir.

O, Hanefi âlimler içerisinde üçüncü kuşak âlim olarak bilinir. Hayatı, devlet ile ilişkileri, Hacc vazifesini yapıp yapmadığı hususları hakkında tafsilatlı bilgiler çok yoktur. Ancak bazı görüşleri de ufak bilgiler vermiyor değil.

Örneğin zalim olarak bilinen, hatta kesinlik derecesinde görülen sultana adil diyen kimse hakkında küfre gireceği beyanı, Mutezile âlimlerinden Ebu’l-Kasım el Kabi’yi zalim devlet adamlarıyla iyi ilişkiler içerisine girdiğinden ötürü kınaması, onun devlet adamlarıyla arasının iyi olmadığına önemli delillerdir.

NESEFİ, MATURİDİLİĞİ GELİŞTİREN KİŞİDİR

Maturidî’nin yaşamı, eserleri, talebeleri ve dönemi hakkında en ayrıntılı bilgiler veren kişi, Maturidîliği geliştiren âlim olan Nesefi’dir. Nesefi’nin Tabşıratü’l-Edille adlı eseri onu en iyi anlatan yapıttır.

Nesefi, İmam Maturi’den sonra Maturdiliğin ikinci kurucusu görülmektedir.

Hatta âlimlerin birçoğu, onun Maturidîliği daha ileriye götürdüğünde ittifak hakindedir.

[1] V. V. Barthold, Moğol İstilâsına Kadar Türkistan (haz. Hakkı Dursun Yıldız), Ankara 1990, s. 95

[2] Bugün, Tahran’ın bir mahallesi konumundaki tarihi kent.

Reklamlar